Oncologische telemonitoring in de praktijk - Lessen uit AZ Maria Middelares

Denk even terug aan je laatste drukke dag op de oncologische dagkliniek. Twintig, dertig, soms veertig patiënten. Per patiënt blijven er maar een paar minuten over om de nevenwerkingen te bevragen, de vitale parameters na te gaan, het klinisch onderzoek te doen, de bloedwaarden te bekijken en meteen de volgende behandeling te plannen. In die korte snapshot vergeet een patiënt makkelijk die huiduitslag van vier dagen geleden, of de mucositis die vooral de eerste week speelde.

Tegelijk wordt het oncologisch landschap complexer. Naast de klassieke chemo zijn er vandaag antilichaam-geneesmiddelconjugaten en innovatieve moleculen, elk met hun eigen toxiciteitsprofiel. Denk aan een huidreactie die op één à twee dagen kan evolueren richting Stevens-Johnson. Net daar maakt opvolging op afstand het verschil: van het onverwachte iets verwachts maken.

Sinds 1 januari 2026 voorziet het RIZIV terugbetaling voor oncologische telemonitoring. Dat verandert het gesprek met je directie fundamenteel. Maar de praktische vraag blijft: hoe ziet zo’n zorgpad er dag na dag echt uit? In een webinar lieten professor Vulsteke en het team van AZ Maria Middelares het end-to-end zien. Hieronder de belangrijkste lessen.

Zo ziet de dagelijkse opvolging eruit

De kern: een goed gestructureerd zorgpad maakt de dagelijkse opvolging haalbaar, niet zwaarder.

‍Inschrijving (minder dan 15 minuten). De onco-verpleegkundige schrijft de patiënt in vanuit het EPD. Dankzij de integratie worden de patiëntgegevens automatisch overgenomen, wat tijd wint en tikfouten vermijdt. De arts of een teamlid kiest het zorgpad, legt de app uit en registreert de toestemming van de patiënt.

De patiënt registreert thuis. Na inschrijving krijgt de patiënt instructies om de app te installeren en zich aan te melden (bij voorkeur via itsme, of via login). In een agenda met dagtaken registreert hij gewicht, temperatuur en medicatie-inname, en meldt hij klachten via de knop “ik wil iets melden”. Symptomen worden bevraagd volgens CTCAE-graden 0 tot 3, vertaald naar begrijpbare taal, met bij elke graad een passend advies. Wie geen smartphone heeft, kan via de webbrowser registreren.

Het team handelt op alerts, niet op ruis. Bij een ernstig symptoom, bijvoorbeeld een graad 3 of twee opeenvolgende dagen graad 2, wordt een alert (een evaluatie-actie) aangemaakt voor de onco-coach. Die opent het dashboard met de volledige symptoom- en parameterevolutie en onderneemt gericht actie: de patiënt bellen, een dosis aanpassen, of het punt agenderen voor het multidisciplinair overleg.

Dat filteren is precies waar de meerwaarde zit. In de studie waaraan AZ Maria Middelares met vier andere ziekenhuizen meewerkte, leidden 8.400 patiëntregistraties tot slechts 381 actionable alerts. Zonder deze filter krijg je een tsunami aan data die noch werkbaar noch nuttig is. Mét filter komt de juiste informatie bij de juiste zorgverlener, niet te vroeg en niet te laat.

En de tijdsinvestering? De onco-coaches bekijken de alerts doorgaans ’s morgens bij de start van de shift. Hoeveel tijd dat kost, hangt af van het aantal meldingen: een maandag na een verlengd weekend vraagt meer dan een gewone weekdag.  Het interessante is dat je van klachten die een bezorgde patient telefonisch of op consultatie plots aankaart en vaak op dat moment veel aandacht vergen, met deze methodiek iets gepland en geobjectiveerd maakt  waardoor je beter georganiseerd dit kan opnemen en daardoor tijd wint en rust in je team genereert.

Wat de terugbetaling betekent voor jouw team

Een tool die jouw patienten helpt om rationeler de ernst van de klachten te beoordelen en jezelf en jouw team van onco coaches dagelijks beter gestructureerd te laten werken, wordt vanaf heden tot op een zeker niveau gefinancierd. Hierdoor wordt jouw werking met onco coaches een activiteit van prestaties die betaald worden. Daarmee verschuift het gesprek met de directie van “dit kost ons tijd en middelen” naar “dit is een gefinancierde activiteit”.

Belangrijk om vooraf met je team uit te klaren: de forfaits opstart monitoring, monitoring op afstand en oncologische basiszorg mogen niet gecumuleerd worden in dezelfde kalendermaand. Voor patiënten die zowel onder de basiszorg vallen als een molecule krijgen die voor telemonitoring in aanmerking komt, vraagt dat een bewuste keuze.

Wat je van de oncologische telemonitoringtechnologie mag verwachten

Het uitgangspunt: het platform maakt van ongepland, gepland en bijkomend, het vermindert de administratieve last, het voegt er geen toe. Een paar bewijspunten uit de demo:

• Automatische EPD-overdracht. Bij inschrijving worden de patiëntgegevens overgenomen uit het EPD (Synops in AZ Maria Middelares): minder typewerk, minder fouten.

• Agenda-integratie. Doordat het platform gekoppeld is aan het afsprakensysteem van het ziekenhuis, weet het wanneer de patiënt verwacht wordt. Op dag min 1 krijgt de patiënt een herinnering en een taak voor de premedicatie, en wordt hij gevraagd klachten te melden, zodat de raadpleging concreter verloopt voor de patiënt en efficiënter voor de arts.

• Integratie in het patiëntenportaal. De opvolging kan volledig in het eigen portaal van het ziekenhuis draaien (in AZ Maria Middelares: mijn ziekenhuis).

• Configureerbaar zonder software development. Adviezen, alerts en vragenlijsten zijn aanpasbaar per ziekenhuis, en zelfs per groep oncologen. Wil je bij graad 3 standaard doorverwijzen naar de huisarts of de spoed? Dat kan ingesteld worden.

Op het vlak van betrouwbaarheid is de regelgeving duidelijk: software die patiënten op basis van symptomen filtert, moet voldoen aan de eisen van een medisch hulpmiddel klasse IIa. Remecare draagt die erkenning sinds 2018, wordt jaarlijks door een notified body geauditeerd en doorstond recent ook met succes een audit van het FAGG.

De gebruikte vragenlijsten vertrekken van gevalideerde, door ESMO aanbevolen instrumenten, en de algoritmes zijn gevalideerd, beide vereisten uit de RIZIV-randvoorwaarden.

Wat oncologische zorgteams wilden weten

Tijdens het webinar kwamen veel praktische vragen binnen. Hier de vijf die het vaakst de doorslag geven bij de beslissing om te starten. De volledige V&A bundelen we in een apart artikel.

V: Kun je de adviezen en alerts aanpassen aan je eigen werkwijze?

A: Ja. Het zorgpad in de demo is één voorbeeld; de technologie is flexibel en zonder software development aanpasbaar. Elk ziekenhuis (of elke groep oncologen) kan eigen klemtonen leggen in de adviezen.

V: Hoeveel tijd kost de dagelijkse opvolging?

A: Dat hangt af van het aantal meldingen. De opvolging gebeurt meestal in één vast moment ’s morgens. Maar het handige is dat je zelf deze patienten kan contactren die je vermoedelijk anders ongepland aan de telefoon zou hebben. Als personeelsbasis hanteert het RIZIV minimaal 0,5 VTE oncologisch verpleegkundige per 100 patiënten.

V: Wat met patiënten die de app niet zelfstandig kunnen gebruiken?

A: Bij de meeste patiënten lukt de installatie, vaak met een korte begeleiding tijdens een verpleegkundig spreekuur en een brochure als geheugensteun. Bij oudere patiënten verloopt het soms moeilijker; voor wie het niet lukt, is er een papieren formulier waarmee dezelfde parameters bevraagd worden.

V: Includeer je enkel patiënten binnen de terugbetalingsvoorwaarden, of breder?

A: De terugbetaling is beperkt tot de moleculen onder ATC-code L01F, categorie A, buiten de basiszorg. Klinisch kan telemonitoring ook bij andere behandelingen waardevol zijn, bepaalde tyrosinekinase-inhibitoren bijvoorbeeld, maar dan zonder terugbetaling.

‍De volgende stap

Wil je zien hoe het zorgpad er van inschrijving tot alert echt uitziet?

Vragen over de opstart in jouw ziekenhuis?

Neem contact op. Het team van Remecare licht het graag toe.